دامپزشک مشاور

+ از آهو ایرانی تا ماهی قرمز

چشم بهم زدیم دیدیم یکی دوهفته به پایان سال نمانده است،گفتم مطلبی جدید بنویسم، گفتند بو دار ننویس، گفتم در مورد یکی از استانها بنویسم که رئیس اداره محیط زیست آن چند راس آهو به امیر کشور عربی هدیه داد اما نه بعد خود آن رئیس تکذیب کرد که هدیه نبود بلکه بیمار بود. گفتم در این مورد بنویسم که کاش ایشان بجای چند راس آهو چند صدتائی دامپزشک کار بلد بی کار هدیه می دادند تا در آن طرف مرزها این آهوهان را درمان می کرند چون ما دامپزشکها این طرف آب کار خوب انجام نمی دهیم ولی آن طرفی دانشمند می شویم. ببینید گفتم جهت دار می شود!!! در مورد ماهی قرمز بگویم بعضی باز می گویند که فلانی سمت دار نوشته است. سرما می خوریم یک روسری رو دوشمان بگذاریم می گویند نگاه چپیه گذاشته رو دوشش، لباس جراحی می پوشیم تو کلینیک راه می رویم می گویند نگاه کن فوراً لباسش را عوض نکرده چون طرفدار فلانی است. خلاصه بد زمانه ای شده است تازه مفهوم ضرب المثل آسه برو آسه بیا که گاوه شاخت نزنه را می فهمم.

بهتر است در مورد ماهی قرمز بگویم. ماهی که از دربار امپراطور چین به سفرهای نوروزی ما راه پیدا کرد. ما ایرانیها فرهنگهای دیگران را خوب در خودمان جذب می کنیم مانند اسم اسکندر و چنگیز!! یا همان ماهی قرمز؟ شاهزاده خانمهای چینی فقط عاشق سگی به نام پیکینیز نبودند بلکه عاشق ماهی های قرمز هم بودند حالا کسی نمی داند این ماهیها چطور از دربار چین، وارد سفره نوروزی ما شدند البته در فرهنگ ما ماهی قرمز خوب جذب شد. آبی که ماهی داخل آن قرار می گیرد نشان حیاط است و خود ماهی نشان استمرار حیاط و سرزندگی است . اما آیا این ماهیها خطری برای ما دارند؟ آیا به کودکان ما بیماری منتقل می کنند؟

ماهی قرمز از راسته کپور ماهیان است، ماهی قرمز مانند تمام موجودات در صورت آلوده بودن می تواند یکسری بیماریها را به انسان منتقل کند. اما چطور ماهی سالم بخریم.

ماهی سالم مثل خود ما است وقتی که ما انسانها سالم و تندرست باشیم بقولی کپک ما خروس می خواند، ماهی قرمز سالم وقتی داخل آب است حسابی سرزنده و فعال است داخل ظرف آب خوب بالا و پائین می رود و برای خودش می چرخد. تازه مدام بر روی آب نمی آید تا اکسیژن را بوسیله دهنک زدن تامین کند. ماهی سالم رنگ طبیعی قرمز را دارد پولکهای بدنش سالم است حرکات رتمیک بدنش کامل است و بر روی بدنش زخم نداردچتر باله ها و دم همگون و آرایش کامل دارد.

اما حالا با این ماهی قرمز که خریدیم چکار کنیم، اشتباه اول بیشتر مردم این است که فضای مناسب در اختیار ماهی نمی گذارند هر ماهی به حداقل فضای هفت صد سی سی ( هفت دهم لیتر ) حجم احتیاج دارد. مشکل بعدی آب ماهی است این ماهیهای قرمز عاشق آب آزاد هستند برای همین آب لوله کشی حتما باید یک روزی داخل ظرف دهان گشاد باشد تا کلر آن بپرد بعد برای اینکه اکسیژن لازم داشته باشد چند باری آب از داخل ظرف به ظرف دیگر منتقل شود در طی این انتقال حباب های هوا بین قطرات آب گیر می کند البته در سیستم اکواریم بدلیل هوا رسانی این مشکل حل می شود. بحث بعدی غذا این ماهیها است. ماهی قرمز غذاهای که از فیتوپلانکتونها و میگو درست شده اند را دوست دارند روزی یکبار غذا دادن کفایت می کند چون عموماً ظرفهایشان کوچک است و تحرک ندارند و آب هم در جریان نیست غذای بیشتر سبب دفع فضولات و در نهایت مسمومیت با آمونیاک می شود. نیاز دیگر ماهی قرمز به نور طبیعی است اشعه خورشید علاوه بر تامین برخی ویتامینها آثار کشندگی مناسب بر روی بسیاری از میکروبها دارند اما نباید تمام تنگ ماهی جلوی نور خورشید باشد بلکه قسمتی از تنگ درجاوی نور و قسمتی در سایه باشد.

خوب بیماریها ماهی که تا دلتان بخواهد زیاد است و باید توسط ما دامپزشکان تشخیص و درمان شوند. اما امیدوارم که همه ما بعد از مراسم عید به فکر آزاد کردن این کوچولوها قشنگ در رودخانه ها باشیم.  

+ آزمایش خون تکنیک برتر در تشخیص بسیاری از بیماریها

زمانی که دامپزشکی قبول شده بودم و وقتی که علوم پایه را گذراندم از دغدغه های فکری من تشخیص دقیق بیماری حیوانات بود خوب برروی کاغذ و در امتحانات دانشگاهی بسیار راحت می توان بیماری را تشخیص داد اما در کار کلینیکی قضیه فرق می کند چون دیگر سوال امتحان نیست که نمره را نگیرید و در نهایت از آن درس رد شوید و دوباره واحد درسی را بگذرانید و خلاصه مدرکی بگیرید. در کار کلینیک جان یک موجود در دست شما است و باید تمام تلاش خود را جهت تشخیص صحیح بیماری بکار بندید تازه اگر تشخیص شما با اشتباه همراه باشد صاحب حیوان به شما معترض می شود و روز به روز از تعداد بیماران شما کاسته می شود. برای اینکه تشخیص دقیق شود یک سری ابزار، تکنیک و علوم به کمک دامپزشک می آیند ابزارهای مانند گوشی معاینه، ترمومتر، افتالموسکوپ، اتوسکوپ و تکنیک بهمراه علومی مانند رادیولوژی سونوگرافی، اندوسکوپی، الکتروکاردیوگرافی، سی تی اسکن، MRI و کلینیکال پاتولوژی.

در کشوری مانند ایران از تکنیکهای رادیولوژی و سونوگرافی زیاد استفاده می شود البته این دستگاهها تکنیک هستند و بحث علوم آن به تفسیر رادیوگرافی و سونوگرافی می انجامد که متخصص رادیولوژی این کار را مشخص می کند جا دارد از استاد رادیولوژی خود دکتر مداح یاد کنم که همیشه تاکید می کرد که رادیولوژی و سونو باید در جهت تائید تشخیص شما باشد نه در جهت تشیص اولیه شما.

اما متدد دیگر که در کشورهای پیشرفته از آن بیشتر استفاده می شود بهره مندی از علوم کلینیکال پاتولوژی است در این علم شما با بکار گیری از روش نمونه برداری یه تشخیص دقیق و قطعی می رسید یکی از این روشها که بسیار مفید می باشد استفاده از نمونه گیری خون است وآزمایش خون است در این روش از وضعیت سلولهای خونی، شما بهترین و دقیقترین تشخیصها را می دهید همچنین می توان با استفاده از بیوشیمی خون به نتایج بهتری دست یافت.

در زمینه سلولهای خونی که شامل پارمترهای مختلفی می شود پارمترهای مانند  گلبولهای سفبد و گلبولهای قرمز که ارزش بسیار مهمی در تشخیص بسیاری از بیماریها دارند حتی می توان بیماریهای که در دوره نهفته خود هستند و علائم بالینی بیماری آشکار نشده است را تشخیص داد. این پارمترها در تشخیص بیماری ویروسی، باکتریای، قارچی، انگلی و برخی از بیماریها داخلی و متابولیک نقش مهمی ایفا می کنند اما در کشور ما این علم متداول نیست بصورتی که حتی پزشکان ما برای درمان بیماری، از دارو درمانی استفاده می کنند و کمتر به مبحث آزمایش خون می پردازند.

با پیشرفت تکنولوژی روشهای آزمایش خون نیز تغییراتی کرده است و به قولی مدرنتر شده است در روشهای قبلی از تکنیکها دستی جهت آزمایش خون و شمارش گلبولهای سفید و قرمز استفاده می شد اما در تکنیک جدید از دستگاه ها سل کانتر استفاده می شود مزایای این دستگاه نسبت به روش سنتی دستی : شمارش تعداد بیشتر گلبولها، استفاده از حجم کمتر خون، کاهش خطای انسانی، شمارش دقیق برخی از پارامترها که در سیستم دستی از طریق محاسبه اندازه گیری می شد و همواره دچار اشتباه بود، صرفه جوی در وقت و در نهایت دستیابی به پارمترهای بیشتر در جهت تشخیص بیماریها است.